Mục lục › Lời mở đầu
Doanh thu tăng mà tiền mặt ngày càng căng. Công ty đã đào tạo nhân viên, nhưng cách làm hằng ngày vẫn như cũ. Trước những tình huống ấy, người quản lý phải quyết định nên làm gì tiếp theo, khi thông tin còn thiếu và mỗi bộ phận đang nhìn vấn đề từ một phía.
Bán thêm có thể làm công nợ tăng nhanh hơn tiền thu về. Đào tạo thêm có thể ít tác dụng nếu nhân viên đã biết làm nhưng thiếu công cụ hoặc không có quyền quyết. Muốn chọn được việc cần làm, trước hết phải hiểu điều gì đang tạo ra kết quả hiện tại.
Tôi viết cuốn sách này cho chủ doanh nghiệp, người điều hành và các cấp quản lý đang phải chịu trách nhiệm về những quyết định như vậy. Mong muốn của tôi là tạo ra một tài liệu có thể mở ngay khi gặp việc: để kiểm tra cách hiểu của mình, tìm thêm một hướng phân tích và bàn với đồng nghiệp trên những căn cứ rõ hơn.
Một mô hình giúp người quản lý tập trung vào một số yếu tố và mối liên hệ đáng xem xét. Chu kỳ tiền mặt hướng sự chú ý tới hàng tồn kho và công nợ. AMO giúp kiểm tra năng lực, động lực và điều kiện để một người làm được việc. Mỗi cách nhìn làm rõ một phần của tình huống, đồng thời để lại những phần cần tìm hiểu bằng cách khác.
Chữ “mô hình” trong sách vì thế được dùng theo nghĩa rộng. Có lý thuyết giải thích hành vi, có khung phân loại, có kỹ thuật tính toán và có quy trình giúp tổ chức một cuộc trao đổi. Điểm chung là chúng giúp người sử dụng đặt câu hỏi cụ thể hơn và làm rõ căn cứ cho một quyết định.
99 bài được chia thành năm phần: tư duy và ra quyết định, làm chủ bản thân, quản lý và phát triển con người, quản trị kinh doanh, thiết kế và phát triển tổ chức. Các phần có liên hệ với nhau. Một quyết định về giá còn phụ thuộc vào quyền hạn của đội bán hàng. Một chương trình phát triển lãnh đạo còn phụ thuộc vào điều người quản lý được giao, được thưởng và được phép thay đổi khi trở về công việc.
Tôi muốn các bạn giữ những mối liên hệ ấy khi dùng sách. Một bảng tính có thể cho thấy phương án nào tạo giá trị cao hơn theo các giả định đã chọn. Để thực hiện phương án đó, doanh nghiệp còn phải tính tới nguồn lực và cách phối hợp. Ngược lại, một nhóm làm việc đồng thuận vẫn cần kiểm tra xem mình có đang cùng tin vào một dự báo thiếu căn cứ hay không.
Các mô hình cũng có mức độ bằng chứng khác nhau. Có mô hình đã được nghiên cứu trong nhiều bối cảnh; có khung chủ yếu hình thành từ quan sát và thực hành của người đề xuất. Bằng chứng ở một đối tượng hoặc một môi trường chưa tự động áp dụng được ở nơi khác. Vì vậy, mỗi bài dành một phần cho giới hạn và những bẫy dễ gặp khi sử dụng. Phần này cần được đọc cùng với hướng dẫn áp dụng.
Các ví dụ thực hành trong sách là tình huống giả định. Chúng được dựng để các bạn theo được cách phân tích và thấy một quyết định có thể vướng ở đâu. Khi đề cập đến doanh nghiệp có thật, tôi ghi rõ nguồn thông tin và giới hạn của điều có thể rút ra. Ví dụ minh hoạ giúp giải thích cách dùng; kết quả ở doanh nghiệp của các bạn cần được kiểm tra bằng dữ kiện của chính doanh nghiệp mình.
Kinh nghiệm của người quản lý có chỗ trong quá trình kiểm tra đó. Kinh nghiệm giúp nhận ra điều đáng chú ý, nhưng cũng có thể khiến người quản lý chọn lời giải đã quen trước khi hiểu đủ tình huống mới. Đặt một mô hình cạnh kinh nghiệm là cơ hội để hỏi lại: mình đang dựa vào điều đã thấy, điều được người khác kể hay một giả định chưa từng kiểm tra?
Các bạn có thể bắt đầu từ một vấn đề đang cần giải quyết và tìm bài phù hợp qua bảng tra theo tình huống. Khi chọn thử một cách làm, hãy ghi lại điều mình kỳ vọng sẽ thay đổi và hẹn ngày xem lại. Đến ngày đó, điều đáng hỏi là kết quả thực tế có khớp với cách hiểu ban đầu hay không, và nếu chưa khớp thì mình cần sửa điều gì.