Mục lục › Bảng thuật ngữ
Những giải thích ngắn dưới đây giúp các bạn phân biệt một số khái niệm dễ dùng lẫn. Phần trình bày đầy đủ và giới hạn của từng khái niệm nằm ở bài tương ứng. Bảng tên tiếng Anh phía sau giúp tra cứu toàn bộ phạm vi cuốn sách.
Mô hình
Trong sách, từ này được dùng theo nghĩa rộng, bao gồm lý thuyết, khung phân tích, kỹ thuật tính toán và quy trình thực hành. Mỗi mô hình tập trung vào một số yếu tố của tình huống.
Thiên kiến nhận thức
Sai lệch có hệ thống trong phán đoán. Những lối tắt như dựa vào điều dễ nhớ hoặc bám vào con số xuất hiện trước có thể dẫn tới sai lệch theo một hướng. Xem bài 1.
Nhiễu
Sự biến thiên không mong muốn giữa những phán đoán về các trường hợp cần được đánh giá nhất quán. Cùng một hồ sơ mà mỗi người chấm một kết quả rất khác là một dấu hiệu cần kiểm tra. Xem bài 7.
An toàn tâm lý
Niềm tin chung trong nhóm rằng việc hỏi, xin giúp đỡ, thừa nhận sai sót hoặc nêu ý kiến khác có thể được thực hiện một cách an toàn trong quan hệ với nhau. Khái niệm này cần được xem cùng chuẩn kết quả của nhóm. Xem bài 39.
Năng lực động lực và cơ hội trong AMO
Năng lực là kiến thức và kỹ năng để thực hiện công việc. Động lực là lý do khiến một người muốn làm. Cơ hội trong mô hình này nói tới công cụ, quy trình, thiết kế công việc và quyền hạn cho phép họ thực hiện. Xem bài 51.
Độ tin cậy
Mức độ nhất quán của kết quả đo trong những điều kiện phù hợp. Một công cụ cho kết quả ổn định vẫn cần được kiểm tra xem kết quả ấy có phù hợp với mục đích sử dụng không. Xem bài 44.
Độ hiệu lực
Mức độ có cơ sở để diễn giải và sử dụng kết quả đo cho một mục đích cụ thể. Một trắc nghiệm dùng để mở đầu cuộc trao đổi chưa chắc đã phù hợp để loại ứng viên tuyển dụng. Xem bài 44.
Giá trị hiện tại ròng
NPV là giá trị của các dòng tiền dự án sau khi được quy về hiện tại theo tỷ lệ chiết khấu đã chọn, có tính tới khoản đầu tư. Kết quả phụ thuộc vào dự báo dòng tiền và tỷ lệ chiết khấu. Xem bài 54.
Chi phí vốn bình quân
WACC kết hợp chi phí vốn chủ và chi phí nợ sau thuế theo tỷ trọng của các nguồn vốn. Vì có cả phần sinh lời mà cổ đông yêu cầu, WACC khác với riêng lãi suất vay ngân hàng. Xem bài 55.
Số dư đảm phí
Phần còn lại của giá bán sau khi trừ biến phí. Phần này góp vào trang trải định phí; chỉ khi định phí đã được trang trải hết thì phần còn lại mới đóng góp vào lợi nhuận. Xem bài 57.
Chu kỳ tiền mặt
Số ngày tồn kho cộng số ngày phải thu, trừ số ngày phải trả. Chỉ tiêu giúp xem thời gian vốn bị giữ trong hoạt động kinh doanh trước khi quay về thành tiền. Xem bài 58.
Văn hoá tổ chức
Theo cách tiếp cận trong bài 85, văn hoá bao gồm những giả định mà thành viên cùng chia sẻ, hình thành qua việc nhóm giải quyết các vấn đề của mình. Điều được tuyên bố và điều diễn ra trong công việc có thể phản ánh những tầng khác nhau của văn hoá. Xem bài 85.
Tra tên mô hình và thuật ngữ
Bảng ghi tên tiếng Việt dùng trong sách, tên tiếng Anh để tra thêm tài liệu và số bài tương ứng. Hai dòng ghi Đọc thêm chỉ tới hai bài kinh điển nằm sau bài 99.
| Thuật ngữ trong sách | Tên tiếng Anh | Bài |
|---|---|---|
| 4P: sản phẩm, giá, kênh, truyền thông | Product, price, place, promotion | 65 |
| AMO: năng lực, động lực, cơ hội | Ability, motivation, opportunity | 51 |
| An toàn tâm lý | Psychological safety | 39 |
| Ba phép thử đạo đức | Ethical tests for a decision | 19 |
| Ba tầng văn hoá | Three levels of culture | 85 |
| Bánh xe thay đổi hành vi | Behaviour change wheel | 30 |
| BATNA: phương án tốt nhất khi không đạt thoả thuận | Best alternative to a negotiated agreement | 45 |
| Bảy lãng phí | Seven wastes | 76 |
| Bên liên quan | Stakeholder | 93 |
| Biên an toàn | Margin of safety | 57 |
| Biến phí | Variable cost | 57 |
| Biểu đồ Pareto | Pareto chart | 15 |
| Bức màn vô minh | Veil of ignorance | 19 |
| Các chiều văn hoá quốc gia | Cultural dimensions | 86 |
| Các vai trò của nhà quản lý | Managerial roles | 48 |
| Các vai trò của nhân sự | HR roles | 95 |
| Cấu hình tổ chức | Organizational configurations | 87 |
| Cây quyết định | Decision tree | 5 |
| Cây vấn đề | Issue tree | 17 |
| Chỉ dẫn, thuyết phục, cùng tham gia, uỷ quyền | Telling, selling, participating, delegating | 32 |
| Chi phí vốn bình quân | Weighted average cost of capital (WACC) | 55 |
| Chỉ số sẵn lòng giới thiệu | Net Promoter Score (NPS) | 64 |
| Chu kỳ tiền mặt | Cash conversion cycle | 58 |
| Chuỗi dịch vụ, lợi nhuận | Service-profit chain | 73 |
| Chuyên gia | Specialist | 38 |
| Chuyển tiếp | Transition model | 29 |
| COM-B | Capability, opportunity, motivation, behaviour | 30 |
| Công bằng tổ chức | Organizational justice | 50 |
| Cynefin | Cynefin framework | 4 |
| DMAIC | Define, measure, analyze, improve, control | 77 |
| Điểm mạnh tính cách | VIA character strengths | 26 |
| Định phí | Fixed cost | 57 |
| Đo độ nhạy giá | Van Westendorp price sensitivity meter | 70 |
| Độ hiệu lực | Validity | 44 |
| Độ tin cậy | Reliability | 44 |
| Độ trễ | Delay | 20 |
| Đổi mới mở | Open innovation | 97 |
| Đổi mới phá vỡ | Disruptive innovation | 96 |
| Đơn giản, rắc rối, phức hợp, hỗn loạn, chưa rõ (năm miền của Cynefin) | Simple, complicated, complex, chaotic, disorder | 4 |
| Đường cong chấp nhận | Diffusion of innovations curve | 68 |
| EFQM | EFQM model | 94 |
| Ethos, pathos, logos | Ethos, pathos, logos | 47 |
| Giá trị hiện tại ròng | Net present value (NPV) | 54 |
| Giá trị kinh tế gia tăng | Economic value added (EVA) | 56 |
| Giá trị thời gian của tiền | Time value of money | 54 |
| Giá trị vòng đời khách hàng | Customer lifetime value (CLV) | 62 |
| Giai đoạn và cổng | Stage-Gate | 81 |
| Gói quyết định | Decision package | 61 |
| GROW: mục tiêu, thực tế, lựa chọn, cam kết | Goal, reality, options, will | 33 |
| Groupthink | Groupthink | 13 |
| Hiệu ứng bullwhip | Bullwhip effect | 79 |
| Hoà vốn | Break-even | 57 |
| Hỏi từ điểm mạnh | Appreciative inquiry | 91 |
| Hợp đồng tâm lý | Psychological contract | 49 |
| IS / IS NOT: khoanh vùng vấn đề | Is / is not analysis | 10 |
| JD-R: yêu cầu và nguồn lực công việc | Job demands-resources | 35 |
| Lãnh đạo theo tình huống | Situational leadership | 32 |
| Lean | Lean | 76 |
| Lợi nhuận hoạt động sau thuế | Net operating profit after tax (NOPAT) | 56 |
| Lý thuyết đặt mục tiêu | Goal-setting theory | 37 |
| Lý thuyết điểm nghẽn | Theory of constraints | 75 |
| Lý thuyết quy kết | Attribution theory | 31 |
| Lý thuyết tự quyết | Self-determination theory | 25 |
| Lý trí giới hạn | Bounded rationality | 2 |
| Ma trận Kraljic | Kraljic matrix | 80 |
| Ma trận rủi ro | Risk matrix | 18 |
| Mô hình ảnh hưởng | Influence model | 92 |
| Mô hình Kano | Kano model | 67 |
| Mô hình quản trị | Management model | 99 |
| Mô hình Swiss Cheese | Swiss cheese model | 14 |
| Mô hình tăng trưởng Greiner | Greiner growth model | 84 |
| Mô hình Vroom-Yetton | Vroom-Yetton model | Đọc thêm 1 |
| Neo và điều chỉnh | Anchoring and adjustment | 1 |
| Ngân sách từ số không | Zero-based budgeting | 61 |
| Nguyên tắc ảnh hưởng | Principles of influence | 46 |
| Người điều phối | Co-ordinator | 38 |
| Người gắn kết | Teamworker | 38 |
| Người gieo ý tưởng | Plant | 38 |
| Người hoàn thiện | Completer finisher | 38 |
| Người kết nối nguồn lực | Resource investigator | 38 |
| Người thẩm định | Monitor evaluator | 38 |
| Người thúc đẩy | Shaper | 38 |
| Người thực thi | Implementer | 38 |
| Nhiễu | Noise | 7 |
| PDCA: lập kế hoạch, làm, kiểm, chỉnh | Plan, do, check, act | 78 |
| Phản hồi 360 độ | 360-degree feedback | 41 |
| Phân khúc, chọn mục tiêu, định vị | Segmentation, targeting, positioning (STP) | 66 |
| Phân tích độ nhạy | Sensitivity analysis | 6 |
| Phân tích trường lực | Force field analysis | 12 |
| Phỏng vấn hành vi có cấu trúc | Structured behavioral interview | 43 |
| Quản trị chất lượng toàn diện | Total quality management (TQM) | 94 |
| Quản trị hai cực | Polarity management | 11 |
| Quản trị hiệu suất liên tục | Continuous performance management | 42 |
| Quản trị khách hàng trọng điểm | Key account management | 74 |
| RAPID | Recommend, Agree, Perform, Input, Decide | 3 |
| RFM: gần đây, thường xuyên, giá trị tiền tệ | Recency, frequency, monetary | 63 |
| ROI của đào tạo | Return on investment of training | 52 |
| S-C-Q: tình hình, trở ngại, câu hỏi | Situation, complication, question | 17 |
| Six Sigma | Six Sigma | 77 |
| Skilled Helper | The skilled helper model | 34 |
| Số dư đảm phí | Contribution margin | 57 |
| Sơ đồ nguyên nhân | Cause-and-effect diagram; fishbone diagram | 15 |
| Sức khoẻ tổ chức | Organizational health | 83 |
| Tài sản thương hiệu | Brand equity | 71 |
| Tám bước dẫn dắt thay đổi | Kotter’s eight steps for leading change | 82 |
| Tăng trưởng tự tài trợ | Sustainable growth rate | 59 |
| Thả lỏng khi làm chung | Social loafing | 40 |
| Thác giá | Price waterfall | 69 |
| Thang suy luận | Ladder of inference | 9 |
| Thế lưỡng nan của người tù | Prisoner’s dilemma | 16 |
| Thiên kiến nhận thức | Cognitive bias; heuristics | 1 |
| Thời gian hoàn vốn | Payback period | 54 |
| Thuyết hai yếu tố | Two-factor theory | Đọc thêm 2 |
| Thuyết X và Y | Theory X and theory Y | 36 |
| Tìm một phương án đủ tốt | Satisficing | 2 |
| Tính chi phí theo hoạt động | Activity-based costing (ABC) | 60 |
| Tính đại diện | Representativeness | 1 |
| Tính sẵn có | Availability | 1 |
| Tổ chức học tập | Learning organization | 90 |
| Tổ chức lưỡng năng | Organizational ambidexterity | 89 |
| Tổ chức ma trận | Matrix organization | 88 |
| Trạng thái dòng chảy | Flow | 22 |
| Trí tuệ cảm xúc | Emotional intelligence | 21 |
| Trung tâm mua hàng | Buying centre | 72 |
| Truyền thông khủng hoảng theo tình huống | Situational crisis communication theory (SCCT) | 98 |
| Tư duy hệ thống | Systems thinking | 20 |
| Tư duy phát triển | Growth mindset | 24 |
| Tự nhận thức bên trong và bên ngoài | Internal and external self-awareness | 28 |
| Tỷ suất hoàn vốn nội bộ | Internal rate of return (IRR) | 54 |
| Vai trò nhóm Belbin | Belbin team roles | 38 |
| Vệ sinh quyết định | Decision hygiene | 7 |
| Vòng học trải nghiệm | Experiential learning cycle | 27 |
| Vòng OODA | OODA loop: observe, orient, decide, act | 8 |
| Vòng phản hồi | Feedback loop | 20 |
| Vốn tâm lý | Psychological capital | 23 |
| Vực thẳm | The chasm | 68 |