BẢNG THUẬT NGỮ

Mục lục › Bảng thuật ngữ

Những giải thích ngắn dưới đây giúp các bạn phân biệt một số khái niệm dễ dùng lẫn. Phần trình bày đầy đủ và giới hạn của từng khái niệm nằm ở bài tương ứng. Bảng tên tiếng Anh phía sau giúp tra cứu toàn bộ phạm vi cuốn sách.

Mô hình

Trong sách, từ này được dùng theo nghĩa rộng, bao gồm lý thuyết, khung phân tích, kỹ thuật tính toán và quy trình thực hành. Mỗi mô hình tập trung vào một số yếu tố của tình huống.

Thiên kiến nhận thức

Sai lệch có hệ thống trong phán đoán. Những lối tắt như dựa vào điều dễ nhớ hoặc bám vào con số xuất hiện trước có thể dẫn tới sai lệch theo một hướng. Xem bài 1.

Nhiễu

Sự biến thiên không mong muốn giữa những phán đoán về các trường hợp cần được đánh giá nhất quán. Cùng một hồ sơ mà mỗi người chấm một kết quả rất khác là một dấu hiệu cần kiểm tra. Xem bài 7.

An toàn tâm lý

Niềm tin chung trong nhóm rằng việc hỏi, xin giúp đỡ, thừa nhận sai sót hoặc nêu ý kiến khác có thể được thực hiện một cách an toàn trong quan hệ với nhau. Khái niệm này cần được xem cùng chuẩn kết quả của nhóm. Xem bài 39.

Năng lực động lực và cơ hội trong AMO

Năng lực là kiến thức và kỹ năng để thực hiện công việc. Động lực là lý do khiến một người muốn làm. Cơ hội trong mô hình này nói tới công cụ, quy trình, thiết kế công việc và quyền hạn cho phép họ thực hiện. Xem bài 51.

Độ tin cậy

Mức độ nhất quán của kết quả đo trong những điều kiện phù hợp. Một công cụ cho kết quả ổn định vẫn cần được kiểm tra xem kết quả ấy có phù hợp với mục đích sử dụng không. Xem bài 44.

Độ hiệu lực

Mức độ có cơ sở để diễn giải và sử dụng kết quả đo cho một mục đích cụ thể. Một trắc nghiệm dùng để mở đầu cuộc trao đổi chưa chắc đã phù hợp để loại ứng viên tuyển dụng. Xem bài 44.

Giá trị hiện tại ròng

NPV là giá trị của các dòng tiền dự án sau khi được quy về hiện tại theo tỷ lệ chiết khấu đã chọn, có tính tới khoản đầu tư. Kết quả phụ thuộc vào dự báo dòng tiền và tỷ lệ chiết khấu. Xem bài 54.

Chi phí vốn bình quân

WACC kết hợp chi phí vốn chủ và chi phí nợ sau thuế theo tỷ trọng của các nguồn vốn. Vì có cả phần sinh lời mà cổ đông yêu cầu, WACC khác với riêng lãi suất vay ngân hàng. Xem bài 55.

Số dư đảm phí

Phần còn lại của giá bán sau khi trừ biến phí. Phần này góp vào trang trải định phí; chỉ khi định phí đã được trang trải hết thì phần còn lại mới đóng góp vào lợi nhuận. Xem bài 57.

Chu kỳ tiền mặt

Số ngày tồn kho cộng số ngày phải thu, trừ số ngày phải trả. Chỉ tiêu giúp xem thời gian vốn bị giữ trong hoạt động kinh doanh trước khi quay về thành tiền. Xem bài 58.

Văn hoá tổ chức

Theo cách tiếp cận trong bài 85, văn hoá bao gồm những giả định mà thành viên cùng chia sẻ, hình thành qua việc nhóm giải quyết các vấn đề của mình. Điều được tuyên bố và điều diễn ra trong công việc có thể phản ánh những tầng khác nhau của văn hoá. Xem bài 85.

Tra tên mô hình và thuật ngữ

Bảng ghi tên tiếng Việt dùng trong sách, tên tiếng Anh để tra thêm tài liệu và số bài tương ứng. Hai dòng ghi Đọc thêm chỉ tới hai bài kinh điển nằm sau bài 99.

Thuật ngữ trong sáchTên tiếng AnhBài
4P: sản phẩm, giá, kênh, truyền thôngProduct, price, place, promotion65
AMO: năng lực, động lực, cơ hộiAbility, motivation, opportunity51
An toàn tâm lýPsychological safety39
Ba phép thử đạo đứcEthical tests for a decision19
Ba tầng văn hoáThree levels of culture85
Bánh xe thay đổi hành viBehaviour change wheel30
BATNA: phương án tốt nhất khi không đạt thoả thuậnBest alternative to a negotiated agreement45
Bảy lãng phíSeven wastes76
Bên liên quanStakeholder93
Biên an toànMargin of safety57
Biến phíVariable cost57
Biểu đồ ParetoPareto chart15
Bức màn vô minhVeil of ignorance19
Các chiều văn hoá quốc giaCultural dimensions86
Các vai trò của nhà quản lýManagerial roles48
Các vai trò của nhân sựHR roles95
Cấu hình tổ chứcOrganizational configurations87
Cây quyết địnhDecision tree5
Cây vấn đềIssue tree17
Chỉ dẫn, thuyết phục, cùng tham gia, uỷ quyềnTelling, selling, participating, delegating32
Chi phí vốn bình quânWeighted average cost of capital (WACC)55
Chỉ số sẵn lòng giới thiệuNet Promoter Score (NPS)64
Chu kỳ tiền mặtCash conversion cycle58
Chuỗi dịch vụ, lợi nhuậnService-profit chain73
Chuyên giaSpecialist38
Chuyển tiếpTransition model29
COM-BCapability, opportunity, motivation, behaviour30
Công bằng tổ chứcOrganizational justice50
CynefinCynefin framework4
DMAICDefine, measure, analyze, improve, control77
Điểm mạnh tính cáchVIA character strengths26
Định phíFixed cost57
Đo độ nhạy giáVan Westendorp price sensitivity meter70
Độ hiệu lựcValidity44
Độ tin cậyReliability44
Độ trễDelay20
Đổi mới mởOpen innovation97
Đổi mới phá vỡDisruptive innovation96
Đơn giản, rắc rối, phức hợp, hỗn loạn, chưa rõ (năm miền của Cynefin)Simple, complicated, complex, chaotic, disorder4
Đường cong chấp nhậnDiffusion of innovations curve68
EFQMEFQM model94
Ethos, pathos, logosEthos, pathos, logos47
Giá trị hiện tại ròngNet present value (NPV)54
Giá trị kinh tế gia tăngEconomic value added (EVA)56
Giá trị thời gian của tiềnTime value of money54
Giá trị vòng đời khách hàngCustomer lifetime value (CLV)62
Giai đoạn và cổngStage-Gate81
Gói quyết địnhDecision package61
GROW: mục tiêu, thực tế, lựa chọn, cam kếtGoal, reality, options, will33
GroupthinkGroupthink13
Hiệu ứng bullwhipBullwhip effect79
Hoà vốnBreak-even57
Hỏi từ điểm mạnhAppreciative inquiry91
Hợp đồng tâm lýPsychological contract49
IS / IS NOT: khoanh vùng vấn đềIs / is not analysis10
JD-R: yêu cầu và nguồn lực công việcJob demands-resources35
Lãnh đạo theo tình huốngSituational leadership32
LeanLean76
Lợi nhuận hoạt động sau thuếNet operating profit after tax (NOPAT)56
Lý thuyết đặt mục tiêuGoal-setting theory37
Lý thuyết điểm nghẽnTheory of constraints75
Lý thuyết quy kếtAttribution theory31
Lý thuyết tự quyếtSelf-determination theory25
Lý trí giới hạnBounded rationality2
Ma trận KraljicKraljic matrix80
Ma trận rủi roRisk matrix18
Mô hình ảnh hưởngInfluence model92
Mô hình KanoKano model67
Mô hình quản trịManagement model99
Mô hình Swiss CheeseSwiss cheese model14
Mô hình tăng trưởng GreinerGreiner growth model84
Mô hình Vroom-YettonVroom-Yetton modelĐọc thêm 1
Neo và điều chỉnhAnchoring and adjustment1
Ngân sách từ số khôngZero-based budgeting61
Nguyên tắc ảnh hưởngPrinciples of influence46
Người điều phốiCo-ordinator38
Người gắn kếtTeamworker38
Người gieo ý tưởngPlant38
Người hoàn thiệnCompleter finisher38
Người kết nối nguồn lựcResource investigator38
Người thẩm địnhMonitor evaluator38
Người thúc đẩyShaper38
Người thực thiImplementer38
NhiễuNoise7
PDCA: lập kế hoạch, làm, kiểm, chỉnhPlan, do, check, act78
Phản hồi 360 độ360-degree feedback41
Phân khúc, chọn mục tiêu, định vịSegmentation, targeting, positioning (STP)66
Phân tích độ nhạySensitivity analysis6
Phân tích trường lựcForce field analysis12
Phỏng vấn hành vi có cấu trúcStructured behavioral interview43
Quản trị chất lượng toàn diệnTotal quality management (TQM)94
Quản trị hai cựcPolarity management11
Quản trị hiệu suất liên tụcContinuous performance management42
Quản trị khách hàng trọng điểmKey account management74
RAPIDRecommend, Agree, Perform, Input, Decide3
RFM: gần đây, thường xuyên, giá trị tiền tệRecency, frequency, monetary63
ROI của đào tạoReturn on investment of training52
S-C-Q: tình hình, trở ngại, câu hỏiSituation, complication, question17
Six SigmaSix Sigma77
Skilled HelperThe skilled helper model34
Số dư đảm phíContribution margin57
Sơ đồ nguyên nhânCause-and-effect diagram; fishbone diagram15
Sức khoẻ tổ chứcOrganizational health83
Tài sản thương hiệuBrand equity71
Tám bước dẫn dắt thay đổiKotter’s eight steps for leading change82
Tăng trưởng tự tài trợSustainable growth rate59
Thả lỏng khi làm chungSocial loafing40
Thác giáPrice waterfall69
Thang suy luậnLadder of inference9
Thế lưỡng nan của người tùPrisoner’s dilemma16
Thiên kiến nhận thứcCognitive bias; heuristics1
Thời gian hoàn vốnPayback period54
Thuyết hai yếu tốTwo-factor theoryĐọc thêm 2
Thuyết X và YTheory X and theory Y36
Tìm một phương án đủ tốtSatisficing2
Tính chi phí theo hoạt độngActivity-based costing (ABC)60
Tính đại diệnRepresentativeness1
Tính sẵn cóAvailability1
Tổ chức học tậpLearning organization90
Tổ chức lưỡng năngOrganizational ambidexterity89
Tổ chức ma trậnMatrix organization88
Trạng thái dòng chảyFlow22
Trí tuệ cảm xúcEmotional intelligence21
Trung tâm mua hàngBuying centre72
Truyền thông khủng hoảng theo tình huốngSituational crisis communication theory (SCCT)98
Tư duy hệ thốngSystems thinking20
Tư duy phát triểnGrowth mindset24
Tự nhận thức bên trong và bên ngoàiInternal and external self-awareness28
Tỷ suất hoàn vốn nội bộInternal rate of return (IRR)54
Vai trò nhóm BelbinBelbin team roles38
Vệ sinh quyết địnhDecision hygiene7
Vòng học trải nghiệmExperiential learning cycle27
Vòng OODAOODA loop: observe, orient, decide, act8
Vòng phản hồiFeedback loop20
Vốn tâm lýPsychological capital23
Vực thẳmThe chasm68