Mục lục › Phần mở đầu · 1/6
Gửi những người đang chọn cách chơi cuộc chơi chiến lược
Tại sao tôi viết cuốn sách này
Trong hơn 20 năm tư vấn doanh nghiệp tại Việt Nam, tôi đã gặp hàng trăm CEO và đội ngũ lãnh đạo. Họ thông minh. Họ chăm chỉ. Họ có tầm nhìn. Nhưng rất nhiều trong số họ đang chơi một cuộc chơi mà họ chưa thật sự hiểu.
Họ đọc nhiều sách về chiến lược, phần lớn là sách dịch từ phương Tây. Họ tham gia MBA. Họ nghe các diễn giả quốc tế. Nhưng khi về công ty, đứng trước quyết định thực tế, họ vẫn lúng túng:
- Tôi đang ở vị trí nào trong ngành này?
- Tôi nên tăng trưởng bằng cách nào?
- Chiến lược hay, nhưng tổ chức của tôi có gánh nổi không?
Vấn đề không phải là họ thiếu kiến thức. Vấn đề là họ thiếu một bộ công cụ có hệ thống, bản địa hoá cho Việt Nam, và đủ thực tế để dùng được vào sáng thứ Hai.
Cuốn sách này ra đời từ chính khoảng trống đó.
Cuốn sách này KHÔNG PHẢI là gì
Trước khi nói cuốn sách này là gì, tôi muốn nói rõ nó không phải là gì:
- Không phải một cuốn lý thuyết hàn lâm. Mọi công cụ trong sách đều đã được tôi dùng thực tế với các khách hàng ngân hàng, bán lẻ, phân phối ô tô, F&B, và các tập đoàn lớn tại Việt Nam và Đông Nam Á.
- Không phải một cuốn sách “dành cho mọi người”. Nó dành cho người đang chịu trách nhiệm về chiến lược: CEO, thành viên Hội đồng quản trị, tư vấn chiến lược, học viên MBA, những người cần ra quyết định chứ không chỉ bàn luận.
- Không phải bản dịch lại của Porter, McKinsey, hay BCG. Tôi tôn trọng các bậc thầy đó, nhưng công việc của tôi là mang các tư duy của họ về đất Việt, với ví dụ Việt, bẫy chiến lược Việt, và cách áp dụng vào doanh nghiệp Việt.
Ba nguyên tắc đã định hình cuốn sách này
Thứ nhất: Chiến lược là chuỗi lựa chọn có chủ ý, không phải kế hoạch đẹp trên slide.
Một chiến lược tốt không phải là một bản PowerPoint 50 slide. Nó là một chuỗi các quyết định “có” và “không” mà tổ chức phải cam kết. Có tập trung phân khúc này. Không làm phân khúc kia. Có đầu tư năng lực A. Không đuổi theo cơ hội B. Nếu tổ chức không biết mình đang nói “không” với điều gì, họ không thật sự có chiến lược.
Thứ hai: Hiểu trước, chọn sau, chơi cuối.
Đây là cascade xuyên suốt cuốn sách: HIỂU → ĐỊNH → XẾP → CHƠI. Không HIỂU đúng thì không ĐỊNH đúng. Không ĐỊNH đúng thì XẾP sai. Không XẾP đúng thì CHƠI vô nghĩa. Trong các dự án tư vấn của tôi, phần lớn lỗi chiến lược ở doanh nghiệp Việt Nam đến từ việc nhảy thẳng vào CHƠI khi chưa làm xong 3 bước trước.
Thứ ba: Công cụ phải giúp người đọc ra quyết định, không chỉ để hiểu.
Mỗi công cụ trong cuốn sách này được thiết kế theo cùng một khung:
- Thẻ công cụ: nhóm trong cascade, câu hỏi công cụ trả lời, đầu ra, thời gian và người tham gia
- Bản chất công cụ là gì, kèm một hình khung tư duy
- Vì sao cần
- Khi nào dùng, khi nào không
- Các bước thực hiện
- Ví dụ áp dụng, có nhãn loại tình huống: giả định, hoặc phân tích của tác giả trên dữ liệu công khai
- Sai lầm phổ biến, mỗi sai lầm có dấu hiệu nhận biết và cách sửa
- Công cụ đi cùng: dùng trước, dùng sau, và công cụ đi song song hoặc cần quay lại
- Câu chốt để anh chị dùng trong phòng họp Hội đồng quản trị hoặc workshop; 12 công cụ có thêm mục Đọc tiếp, trỏ đến Ngày tương ứng trong cuốn 21 Ngày Trở Thành Người Có Tư Duy Chiến Lược
Không có công cụ nào được giữ lại chỉ vì “nó kinh điển”. Nếu một công cụ không giúp người đọc ra quyết định tốt hơn, tôi đã loại nó ra.
Cách dùng cuốn sách này
Tôi đề xuất 3 cách:
Cách 1: Đọc tuần tự, từ A đến D. Dành cho người mới bắt đầu học chiến lược, hoặc muốn hệ thống lại kiến thức. Anh chị sẽ đi đúng cascade tôi đã thiết kế: HIỂU → ĐỊNH → XẾP → CHƠI.
Cách 2: Đọc theo vấn đề đang gặp. Dành cho CEO/tư vấn đang có một vấn đề cụ thể. Xem mục lục, tìm câu hỏi chiến lược gần nhất với vấn đề của anh chị, đọc chương đó trước. Ví dụ: đang cân nhắc mở rộng thị trường → đọc C1 Ansoff. Đang bối rối về danh mục kinh doanh → đọc C2 BCG.
Cách 3: Dùng làm sách tham khảo lâu dài. Dành cho người đã có nền tảng. Đánh dấu trang công cụ hay dùng. Khi nào gặp một tình huống chiến lược mới, mở ra, đọc lại chương tương ứng, làm mới tư duy trước khi ra quyết định.
Về các con số trong phần hướng dẫn: số yếu tố, số buổi phỏng vấn, số ô, số tuần là quy tắc thực hành rút từ kinh nghiệm tư vấn của tôi, không phải chuẩn đã kiểm định. Anh chị dùng chúng làm điểm xuất phát, rồi điều chỉnh theo quy mô và ngành của mình.
Lời cảm ơn và một lời hứa
Cuốn sách này không thể hoàn thành nếu không có hàng trăm khách hàng, học viên, và đồng nghiệp đã chia sẻ tình huống thực tế với tôi qua hơn 20 năm tư vấn doanh nghiệp. Mỗi câu chuyện các anh chị kể, dù thành công hay thất bại, đã trở thành một tình huống hoặc một bài học trong sách này.
Và một lời hứa cuối: Nếu sau khi đọc cuốn sách này, anh chị vẫn còn một câu hỏi chiến lược chưa được trả lời, hãy viết cho tôi. Cuốn sách có thể kết thúc ở trang cuối, nhưng cuộc đối thoại về chiến lược ở Việt Nam thì mới chỉ bắt đầu.
Về tác giả
Vũ Thế Dự (David Vu) là nhà tư vấn chiến lược và phát triển lãnh đạo, sáng lập Beautiful Mind Consulting (BMC) và là Tổng Giám đốc Athena Consulting từ năm 2009. Trước đó, ông có hơn 18 năm làm Tổng Giám đốc GfK tại Việt Nam và Đông Nam Á. Với hơn 15 năm tư vấn doanh nghiệp, ông là facilitator được chứng nhận của NEWS, Celemi và Aeqlia, và là tác giả trò chơi giáo dục tài chính “Finance for Kids – Làm chủ đồng tiền”.
Phần mở đầu và Phụ lục đọc miễn phí. Đọc trọn 35 công cụ: mua bản online 99.000đ, hoặc nhận miễn phí khi đặt sách 21 Ngày Trở Thành Người Có Tư Duy Chiến Lược.