Mục lục › Phần mở đầu · 2/6
21 bộ, 35 công cụ, 1 cascade chiến lược
Cuốn sách này thuộc bộ sách “21 Ngày” của David Vu, một loạt sách được thiết kế quanh con số 21:
- 21 Ngày Trở Thành Người Có Tư Duy Phản Biện (NXB Công Thương, đã phát hành)
- 21 Ngày Trở Thành Người Nhạy Bén Kinh Doanh (sắp ra mắt)
- 21 Ngày Trở Thành Người Có Tư Duy Chiến Lược (sắp ra mắt; người mua sách được tặng quyền đọc bản online 21 Bộ Công Cụ Chiến Lược)
- 21 Bộ Công Cụ Chiến Lược (bản đọc online anh chị đang mở)
- Và các cuốn tiếp theo trong bộ sách
Tại sao là 21?
Không phải vì con số tròn trịa. Nếu muốn tròn, tôi đã chọn 10, 20, hoặc 25.
Không phải vì 21 là con số thần kỳ. Tôi không tin vào thần số học.
Là vì qua nhiều năm giảng dạy, tôi thấy 21 là con số vừa đủ: đủ phủ các tình huống chiến lược quan trọng, và vẫn nhớ được khi các công cụ được nhóm thành cụm nhỏ có logic rõ ràng.
Cuốn sách tổ chức 35 công cụ chi tiết thành 21 bộ công cụ sử dụng: 17 công cụ độc lập và 4 bộ tích hợp, sắp theo bốn giai đoạn HIỂU, ĐỊNH, XẾP, CHƠI.
Từ 21 bộ đến 35 công cụ, logic đằng sau
Anh chị tinh ý sẽ nhận ra: cuốn sách này có 21 bộ công cụ, nhưng nếu đếm kỹ, sẽ thấy 35 công cụ cụ thể. Tại sao?
Vì một số công cụ tự nhiên đi thành cụm.
Một số chủ đề chiến lược phức tạp đến mức không thể giản lược thành một công cụ đơn, chúng cần một bộ gồm nhiều công cụ nhỏ bổ trợ lẫn nhau. Thay vì ép chúng vào một công cụ chung chung và làm loãng chất lượng, tôi giữ chúng thành một bộ với các công cụ con.
Có 4 bộ như vậy trong sách:
| Bộ công cụ | Số công cụ con | Lý do tách thành cụm |
|---|---|---|
| A2. Hiểu Khách hàng (Customer) | 6 công cụ (A2.1 → A2.6) | Hiểu khách hàng là bài toán nhiều tầng : từ việc cần làm (JTBD), động cơ (Insight Mapping), chân dung (Persona), hành trình (Journey Map), giá trị đề xuất (CVP), trải nghiệm (CX). Mỗi công cụ trả lời một câu hỏi khác nhau. |
| C. XẾP (Strategic Choice) | 5 công cụ (C1 → C5) | Chiến lược gồm 5 loại quyết định khác nhau: hướng tăng trưởng (Ansoff), danh mục (BCG), vị thế cạnh tranh (Porter), đổi mới giá trị (Blue Ocean (Đại dương Xanh)), hệ thống tăng trưởng (Granularity). |
| D2. Innovation System | 4 công cụ (D2.1 → D2.4) | Đổi mới cần 4 tư duy bổ trợ nhau: Design Thinking (thấu cảm), Lean Startup (thử nghiệm), Agile (thích ứng), Business Model Innovation (đổi mô hình). |
| D3. Strategy Measurement | 3 công cụ (D3.1 → D3.3) | BSC và OKR không thay thế nhau, chúng bổ trợ nhau: BSC cho đo lường dài hạn, OKR cho tạo đột phá ngắn hạn. Strategy Execution Readiness Check khép lại bộ bằng câu hỏi cuối: tổ chức đã sẵn sàng chơi chưa. |
Tổng cộng: 17 công cụ độc lập và 4 bộ tích hợp (18 công cụ con), tức 21 bộ công cụ gồm 35 công cụ chi tiết.
Cấu trúc cascade: 4 nhóm HIỂU – ĐỊNH – XẾP – CHƠI
21 bộ công cụ được tổ chức theo một cascade do tôi xây dựng, lấy cảm hứng từ chuỗi lựa chọn chiến lược của Lafley và Martin trong Playing to Win, và gọi tên bằng 4 chữ Việt:
A. HIỂU (Diagnose) → Đọc bàn cờ
17 công cụ
↓
B. ĐỊNH (Direct) → Xác định điểm đến & luật thắng
4 công cụ
↓
C. XẾP (Choose) → Chọn nước đi chiến lược
5 công cụ
↓
D. CHƠI (Execute) → Vận hành & thắng
9 công cụ
Bốn nhóm là bốn bước tuần tự, không phải bốn cái rổ đựng công cụ. Đầu ra của nhóm trước là đầu vào của nhóm sau:
- HIỂU cho ra bức tranh bối cảnh, làm đầu vào cho ĐỊNH
- ĐỊNH cho ra hướng đi và luật thắng, làm đầu vào cho XẾP
- XẾP cho ra quyết định chiến lược, làm đầu vào cho CHƠI
- CHƠI cho ra kết quả thực thi, phản hồi ngược lại cho HIỂU ở chu kỳ tiếp theo
Nếu bỏ qua bất kỳ bước nào, chiến lược sẽ gãy ở đâu đó trên đường.
Sự phân bổ không cân đối, và vì sao
Anh chị có thể sẽ thắc mắc: “Tại sao HIỂU có tới 17 công cụ, mà ĐỊNH chỉ có 4?”
Đây là sự phân bổ có chủ ý, phản ánh đúng thực tế của công việc chiến lược:
| Nhóm | Số công cụ | Vì sao |
|---|---|---|
| A. HIỂU | 17 (49%) | Chẩn đoán cần nhiều lăng kính. Phân tích bối cảnh, khách hàng, đối thủ, và nội bộ, mỗi góc nhìn cần công cụ riêng. Trong các dự án tôi làm, đây là phần tốn nhiều thời gian nhất. |
| B. ĐỊNH | 4 (11%) | Xác định hướng đi không cần nhiều công cụ, cần sự sáng rõ . Vision, KSF, SWOT, kịch bản đã đủ để định hướng. |
| C. XẾP | 5 (14%) | Cuốn sách tập trung vào 5 nhóm quyết định chiến lược thường gặp nhất. Mỗi công cụ là một loại quyết định khác biệt. |
| D. CHƠI | 9 (26%) | Thực thi là nơi chiến lược dễ chết nhất. Cần nhiều công cụ để thiết kế tổ chức, đổi mới, đo lường, và kiểm tra độ sẵn sàng. |
Cuốn sách dành nhiều công cụ hơn cho chẩn đoán (HIỂU) và thực thi (CHƠI), vì hai giai đoạn này cần nhiều góc nhìn và cơ chế phối hợp hơn hai giai đoạn chọn hướng. Tỷ lệ thời gian thực tế tuỳ bài toán và mức sẵn sàng của từng doanh nghiệp. Điều tôi thấy lặp lại ở nhiều doanh nghiệp Việt Nam là phần lớn thời gian dồn vào chọn chiến lược (ĐỊNH và XẾP), còn chẩn đoán và thực thi bị làm vội. Đó là một lý do phổ biến khiến chiến lược không đi tới kết quả.
Bốn câu hỏi, bốn nhóm
Nếu anh chị muốn nhớ cấu trúc cuốn sách này chỉ bằng bốn câu hỏi, thì đây là chúng:
A. HIỂU: Bàn cờ đang như thế nào?
B. ĐỊNH: Tôi muốn đi đâu, và luật thắng ở đây là gì?
C. XẾP: Nước đi nào tôi sẽ chọn?
D. CHƠI: Tôi triển khai và thắng ra sao?
Mỗi câu hỏi mở ra một nhóm công cụ. Mỗi công cụ giúp anh chị trả lời câu hỏi đó một cách sâu hơn, có cấu trúc hơn, ít cảm tính hơn.
Một lời nhắc trước khi bắt đầu
21 bộ công cụ trong cuốn sách này không phải 21 công thức anh chị phải áp dụng đầy đủ mỗi khi làm chiến lược. Không có doanh nghiệp nào cần tất cả 21 bộ cùng lúc.
Hãy nghĩ về cuốn sách này như một hộp đồ nghề của thợ mộc:
- Một người thợ mộc giỏi không dùng tất cả công cụ cho mỗi món đồ
- Người thợ giỏi biết công cụ nào dùng cho việc gì
- Người thợ giỏi chọn đúng công cụ cho đúng tình huống
- Người thợ giỏi dùng thành thạo vài công cụ hằng ngày, và biết cách dùng những công cụ còn lại khi cần
Mục tiêu của tôi khi viết cuốn sách này không phải là biến anh chị thành chuyên gia về cả 35 công cụ. Mục tiêu là giúp anh chị biết chọn đúng công cụ, đúng lúc, cho đúng vấn đề chiến lược của doanh nghiệp mình.
Nếu đạt được điều đó, cuốn sách đã làm xong việc của nó.
David Vu
Phần mở đầu và Phụ lục đọc miễn phí. Đọc trọn 35 công cụ: mua bản online 99.000đ, hoặc nhận miễn phí khi đặt sách 21 Ngày Trở Thành Người Có Tư Duy Chiến Lược.