Ngày 91 · Sức mạnh của câu nói “tôi không biết”

Bài học

Cái bẫy của thành công

Thành công là điều mọi người lãnh đạo hướng tới, nhưng đôi khi chính nó trở thành rào cản lớn nhất cho sự phát triển tiếp theo. Một cạm bẫy phổ biến: càng leo lên vị trí cao, người lãnh đạo càng dễ tin rằng mình đã nắm giữ mọi kiến thức cần thiết.

Hệ quả là trong những tình huống khó, câu nói “tôi không biết” trở nên khó thốt ra nhất. Người lãnh đạo lo rằng thừa nhận điều đó sẽ làm suy yếu uy tín, làm xói mòn niềm tin của đội ngũ. Thực tế thường ngược lại.

Khiêm tốn mở ra sự học hỏi

Trong một thế giới mà thông tin thay đổi với tốc độ chưa từng có, không ai nắm bắt hết mọi thứ, cũng không ai có kinh nghiệm từ mọi lĩnh vực. Giữ thái độ “biết tất cả” chỉ cản trở việc học hỏi và hợp tác. Ngược lại, dám nói “tôi không biết” mở ra cánh cửa: nó cho phép đội ngũ chia sẻ kiến thức, thử nghiệm, cùng tìm giải pháp. Một người lãnh đạo giỏi không phải người biết mọi thứ, mà là người biết cách huy động trí tuệ tập thể của đội ngũ.

Cái giá của thái độ “biết tất cả” cũng tùy quy mô. Ở tập đoàn trải nhiều thị trường, nó khiến người lãnh đạo mù mờ về những nơi mình chưa hiểu hết. Trong tổ chức nhiều tầng nấc, một cấp trên không bao giờ nói “tôi chưa chắc” sẽ khiến cấp dưới thôi đóng góp. Còn ở công ty nhỏ, nơi người chủ quen quyết một mình, sự khiêm tốn để hỏi gần như là lá chắn duy nhất.

Một ví dụ từ ngành ngân hàng

“Việc này tôi chưa có câu trả lời. Chúng ta cùng tìm hiểu.” Trước khi nói được câu đó trong một cuộc họp, một phó tổng giám đốc ngân hàng đã đi qua hai mươi năm gần như toàn thành tích. Chính chuỗi thành tích ấy tạo thành thói quen: trong mọi cuộc thảo luận, anh luôn phải là người có câu trả lời. Đến khi ngân hàng đối mặt với một bài toán chuyển đổi số mà kinh nghiệm tín dụng của anh không soi sáng được, thói quen đó thành rào cản: các cuộc họp xoay quanh phán đoán của anh, còn những người am hiểu công nghệ nhất thì lần lượt im lặng.

Câu nói anh phải tập ấy đổi hẳn không khí. Ngay cuộc họp đầu tiên anh dùng nó, một chuyên viên trẻ trình bày phương án cô đã giữ trong ngăn kéo hai tháng vì nghĩ “sếp có câu trả lời rồi”. Sự khiêm tốn không làm anh yếu đi; nó làm các quyết định của ngân hàng tốt hơn.

Lưu ý

• Nói “tôi không biết” không phải là thừa nhận sự kém cỏi. Đó là sự tự tin trưởng thành: biết rõ giới hạn của mình.
• Khiêm tốn cần đi đôi với hành động. Sau khi thừa nhận chưa biết, hãy kèm theo một kế hoạch để cùng tìm câu trả lời.
• Khi người lãnh đạo dám thừa nhận giới hạn, họ cho phép cả đội ngũ cùng thành thật, và đó là điều kiện để trí tuệ tập thể phát huy.

Xem video